مقدمات ازدواج _ مسجد الزهرا _ اسفند ۹۷

مقدمات ازدواج

در تاریخ ۹۷/۱۲/۱۲ جلسه پنجم از فصل دوم  الگوی خانواده مطلوب , تحت عنوان مقدمات ازدواج ,  و با موضوع بلوغ عاطفی توسط مهندس اعلایی ” مدیر عامل موسسه زکا ” برگزار شد.

ایشان در ابتدای جلسه مروری بر مباحث جلسه قبل داشتند و پس از آن ادامه مبحث ” الگوی خانواده مطلوب ” را شرح داداند:

تربیت روحی روانی:

تربیت روان

تربیت روانی کودک از دیگر انواع تربیت محسوب می شود که در آن والدین و مربیان باید به پرورش و سازندگی روح  و روان طفل بپردازند ؛ زیرا هدف از تعلیم و تربیت تنها پرورش قوای جسمی و عقلی انسان نیست ، بلکه در عین توجه  به جسم و جنبه های مادی   باید به روح و روان کودک نیز توجه فراوانی داشت.

بهداشت و سلامت روان

برای آگاهی از نحوه عملکرد تربیتی و برخورد با کودکان باید اطلاعات مفیدی در زمینه بهداشت و سلامت روان به دست آورد . تعریف های متعددی برای بهداشت روان ارائه شده است .

عده ای آن را تسلط و مهارت فرد در سازش و ارتباط صحیح با محیط تعریف کرده اند ؛ برخی آن را علمی برای بهزیستی و رفاه اجتماعی دانسته اند و برخی دیگر آن را به عنوان روش ها و تدابیری برای جلوگیری از ابتلاء به بیماری های روانی و سالم سازی محیط روانی اجتماع تلقی کرده اند همچنین عده ای آن را سلامت فکر و اندیشه بر شمرده اند. ( ر.ک . بهداشت روانی ، محمدعلی احمدوند ، ص ۳)

عوامل مؤثر برسلامت روان

امروزه ثابت شده است که هم ساختار بیولوژِیک فرد و هم محیط زندگی در این امر دخالت دارد.

نیازهای روانی کودک

حفظ شخصیت و عزت نفس

« کسی که شخصیت در نظر او خوار و بی مقدار شد از شر بدکاری اش ایمن مباش » . ( بحارالأنوار ، ج ۷۲ ، ص ۳۰۰ )

رسول اکرم (ع) درباره ارتباط دروغگویی و عدم عزت نفس می فرمایند :

« دروغگو دروغ نمی گوید ، مگر سبب حقارتی که در وجود خود احساس میکند». ( الإختصاص ، ص ۲۳۲ )

امام صادق (ع) نیز ارتباط تکبر و عدم عزت نفس را این چنین بیان فرموده اند:

« هیچ انسانی تکبر و فخر فروشی نمی کند ، مگر احساس حقارتی که در وجود خود می یابد ». ( الکافی، ج۳،ص۷۶۱)

امنیت و اعتماد : ( امنیت / تندرستی / وسعت رزق / ارتباطات نیکو / رفاه و آسایش ) هرکس این پنج خصلت را نداشته باشد ناقص العیش وزائل العقل و مشغول القلب .

نیاز به تأیید : اگر کودکان در زندگی مورد تأیید قرار گیرند می آوزند خود را دوست بدارند.

استقلال : والدینی که ضمن انجام مراقبت ها و حمایت های لازم از فرزندانشان ، به او میدان عمل می دهند تا حقایق زندگی  را تجربه و لمس کند ، زمینه استقلال او را فراهم می کنند.

آزادی : آزادی در تمام مراحل زندگی انسان مخصوصاً کودکی نقش بسزایی دارد . می توان گفت یکی از مهم ترین عوامل رشد کودک ، آزادی است. براساس تربیت اسلامی ،طفل باید تا هفت سالگی آزاد باشد و بازی کند تا قوای جسمی و روحی او به طور طبیعی رشد  کند. از امام صادق (ع) است که :

« فرزند خود را آزاد بگذار تا سن هفت ساگی بازی کند». ( من لایحضره الفقیه ، ج ۳ ، ص ۴۹۲ )

محدودیت های بی شماری و امرو نهی های بیش از حد ، زیان های روانی جبران ناپذیری به کودکان وارد میکند.

اعتماد به نفس

اعتماد به نفس از اصلی ترین عوامل رشد مطلوب شخصیت انسان محسوب می شود و از جمله مفاهیمی است که مورد توجه پژوهش گران و صاحب نظران روان شناسی و علوم تربیتی قرار گرفته است.

کودکانی که اعتماد به نفس بالایی دارند :

  • به توانایی های شان اعتماد می کنند ، به طور کلی حس می کنند که بر زندگی شان کنترل دارند که در یک طیف منطقی قادر به انجام کارهایی هستند.
  • وقتی که در برابر انجام کار سختی قرار می گیرند اگر نتوانند به راحتی آن را انجام دهند شروع به آزمایش کردن راه های مختلف می کنند و به راحتی عقب نشینی نمی کنند.
  • اغلب مدام در تعامل با همسالان خود هستند و کمتر رفتارهای پرخاش گرانه ، تند و غیر عادی دارند و کمتر احساس گوشه گیری می کنند.
  • از اشتباه کردن نمی ترسند و به راحتی از اطرافیانشان کمک می گیرند
  • در مدت زمان کوتاهی با تعارضات و فشارهای زندگی کنار می آیند.
  • شاد و با نشاط هستند و از زندگی لذت می برند.
  • ضمن واقعیت نگری ، افرادی خوش بین هستند .
  • اغلب زیاد سوال می کنند و از اینکه مبادا دیگران به پرسیدن هایشان بخندند از پرسیدن چشم نمی پوشند.   
  • قدرت تصمیم گیری بالایی دارند.

عقل یک جوان باید برای ازدواج بارور شده باشد.عقل بارور شده باشد یعنی این قوه بهترین تشخیص را در زمان خود بدهد.هر وجود هر انسانی فطرتا هم دعوت به خیر هست و هم نهی از کار شر.وقتی شخصی یک کار شر انجام میدهد بر خلاف فطرت خودش عمل میکند.

تربیت عقلانی:

  • در تربیت عقلانی، قوای آدمی تسلیم خرد نورانی می شود و انسان به عقل اداره می گردد، و هنر تربیت در این است که
  • این زمینه را فراهم نماید. از امیر مومنان روایت شده است که فرمود:

  

َلْعَقْلُ صَاحِبُ جَیْشِ اَلرَّحْمَنِ وَ اَلْهَوَى قَائِدُ جَیْشِ اَلشَّیْطَانِ وَ اَلنَّفْسُ مُتَجَاذِبَهٌ بَیْنَهُمَا فَأَیُّهُمَا غَلَبَ کَانَتْ فِی حَیِّزِهِ.(عیون الحکم و المواعظ , ج 1 , ص 64)


  • عقل سپهسالار لشکر خدای رحمان است و هوا راهبر لشکر شیطان، و نفس کشیده شونده میانه ایشان؛ پس هر یک از ایشان چیره شود، نفس در جایگاه آن خواهد بود.
  • قوه عاقله، قوه روحانیه ای است که به حسب ذات، مجرد و به حسب فطرت مایل به خیرات و کمالات و داعی به عدل و احسان است، و در مقابل آن، قوه واهمه است که فطرتا تا در تحت نظام عقلی نیامده و مسخر در ظل کبریای نفس مجرد نشده، مایل به دنیا – که شجره خبیثه و اصل اصول شرور است – می باشد(۱۸۴).

عقل و هوا در تقابل با یکدیگرند و در تربیت عقلانی این زمینه فراهم می شود که عقل محور امور قرار گیرد و قوه واهمه تسلیم آن شود. در سخنان امیر مومنان علی (علیه السلام) توجهی اساسی به تربیت عقلانی شده است، چنانکه فرموده است:

لا یجتمع العقل و الهوی(غرر الحکم و درر الکلم، ج ۱، ص ۸۴عقل و هوا جمع نمی شوند.    مکتب مهر (اصول تربیت در نهج البلاغه)   مصطفی دلشاد تهرانی‏

به امام صادق(ع) گفتم: وقتی در نزد بعضی اشخاص سخن می‌گویم، سخنم تمام نشده، آن شخص همه مقصودم‏ را می‏فهمد، و کسی هم هست که وقتی با او به ‌تفصیل کامل سخن می‌گویم، او همه را همان‌گونه که گفتم برای من بازگویی می‌کند، و با بعضی هم که (نه به ‌تفصیل) سخن می‌گویم، می‏گوید دوباره برایم بگو (تا بفهمم). امام فرمود: ای اسحاق، می‌دانی علت آن چیست؟ گفتم: نه. فرمود: آن‌که پیش از اتمام سخنت، همه مقصود تو را می‌فهمد، عقل با نطفه او خمیر شده و آن‌که پس از اتمام سخن مشروح تو، همه را به تو بر‌می‏گرداند، در شکم مادر که بوده، عقل با جسم او ترکیب شده است، و اما آن‌که سخن خود را به تمام و کمال برای او می‌گویی، ولی می‏گوید دوباره بگو، او پس از آنکه بزرگ شده عقل با وی ترکیب شده است و ازاین‌رو می‏گوید دوباره بگو( الکافی، ج ۱، ص ۲۶، ح ۲۷.)

تفکر – روش حل مسئله – برنامه ریزی بلوغ عقلانی

تفکر : راه تربیت آدمی، راهی است که از فکر می گذرد، زیرا انسان موجودی است متفکر یعنی با اندیشه زندگی می کند و با به کار گرفتن فکر خود سیر می نماید و هر سود و زیانی که می بیند از راه افکار و اندیشه هایش است که بهره مند یا متضرر می شود و از همین راه به سعادت و شقاوت می رسد. آنچه در اسلام درباره بزرگداشت تفکر و انگیختن مردمان بر آن دیده می شود، در دیگر ادیان و نظامهای اجتماعی و برنامه ریزیهای انسانی، در عرصه پرورش و آموزش دیده نمی شود. در اسلام اندیشه یک ساعت بهتر از عبادت یک سال دانسته شده:
فکر ساعه خیر من عباده سنه(۲۴۳)
اندیشه یک ساعت بهتر از عبادت یک سال است.
و اندیشیدن، زندگی دل و حیات قلب خوانده شده است:
التفکر حیاه قلب البصیر.(۲۴۴)
اندیشیدن، زندگی دل بینا است (دلی که نیندیشد مرده است)

 در منظر امام علی (علیه السلام) اندیشیدن چنان والاست که درباره آن فرموده است:لا علم کالتفکر(۲۴۷)

A young boy stands

 روش حل مسئله – برنامه ریزی بلوغ عقلانی

تربیت ذهن

ذهن عامل فکر و مرکز شعور است و زندگی انسان تا حد زیادی به آن بستگی دارد چرا که ذهن جایگاه هوش، حافظه ،فکر ، تخیل ، استدلال ، کنجکاوی ، چرا جویی و ابتکارات است. فهم و تحلیل مسائل ، سنجش و ارزیابی ، استدلال ،نقادی ، مقایسه و تعمیم از وظایف ذهن به شمار می رود و مسائلی چون شتابزدگی ها ، داوری ها و قضاوت های نا صحیح ، تصمیم گیری های غلط ، پذیرش تقلیدی امور و… به ناپختگی ذهن مربوط می شود .

 براین اساس یکی از وظایف والدین و مربیان پرورش و باز سازی ذهن است . برای این منظور می توان از طریق افزایش آگاهی کودک در زمینه های مختلف ، تقویت استدلال او یعنی نفهمیم علل و چرایی یک موضوع ، پرورش حافظه و تخیل او اقدام کرد .( ر.ک : تربیت و بازسازی کودکان ، علی قائمی ، ص ۱۰۱ ــ۱۰۴) .

در تربیت ذهن به اموری همچون تعقل ، هوش و مهارت حل مسأله نیز باید توجه کرد.

هوش و راه های افزایش آن

براساس تعریف گاردنر از هوش ، هوش نمره ای نیست که افراد ازآزمون هوش می گیرند ، بلکه عبارت است از توانایی

 فرد در حل یک مشکل و انجام یک تکلیف . براین اساس او هشت نوع مختلف هوش را معرفی می کند.

۱ـ هوش کلامی ــ زبانی

۲ـ هوش منطقی ــ ریاضی

۳ـ هوش دیدی ــ فضایی ــ مکانی

۴ـ هوش موسیقایی ــ ریتمیک ــ موزون

۵ـ هوش اندامی ــ جنبشی

۶ـ هوش برون فردی : در تعامل با دیگران و درک آنها قوی هستند

۷ـ هوش درون فردی : دارای خودشناسی و خود آگاهی زیادی هستند.علاقمند به تحلیل نقاط قوت و ضعف خود هستند.

۸ـ هوش طبیعت گرا : سازگاری بیشتری با طبیعت دارند و معمولاً به پرورش ، کثیف محیط و یادگیری درباره موجودات علاقه مندند .

با اینکه هوش ، پدیده ای ژنتیکی و استعدادی خدادادی است ، اما با تربیت می توان قدرت تفکر و هوش آنها را پرورش داد. بازی ، معما ، جدول ، سرگرمی های جالب ، ورزش ، تغذیه، کاهش زمان تماشای تلویزیون و بازی با رایانه ، کتاب خواندن ، قصه گویی ، تشویق و … از جمله راه های افزایش هوش به شمار می رود.

 

تفکر نقّاد

تفکر نقاد ؛ نوعی فرآیند شناختی فعال ، هدفمند و سازمان سافته است که شخص با استفاده از آن به بررسی افکار و عقاید خود و دیگران می پردازد و باارزیابی و تفسیر ماهرانه خود به درک و فهم روشن تر و بهتری دست می یابد.

راه های اندیشه ورزی در کودکان

بهتر است والدین انواع وسایل بازی ، کاردستی و کتاب های فکری متناسب با سنین کودکان را در اختیار آنها قرار دهند و آنهارا به انجام بازی های تقلیدی ،جسمی و فکری ،اجرای نمایشنامه وخواندن وحفظ قرآن واشعار کودکانه تشویق کنند.

مهارت حل مسأله و آموزش آن به کودکان

از نظر اندیشمندان ، حل مسأله  در بالاترین سطح از فعالیتهای شناختی انسان قرار دارد و نیازمند یک سلسله فعالیت های تخصصی و داشتن بسیاری از توانمندی های شخصیتی است.

می توان گفت مهارت حل مسأله ،  یکی از مهارت های اساسی زندگی است که به فرد این امکان را می دهد تا با برنامه ریزی مشخص ، مشکلات را حل کند.

۱ـ کمک به کودک در شناسایی و توصیف مشکل  

 2ـ روبه رو کردن کودکان با مشکلات

۳ـ راهنمایی غیر مستقیم             

۴-تشویق کودک برای ارزیابی تصمیمش

۵ـ ارائه نظر خود در صورت تمایل کودک           

۶-ـ تمرین مهار ت حل مسأله با کودک

۷ـ بازی در یادگیری مهارت حل مسأله

 

این مطلب را با آن ها که دوستشان دارید به اشتراک بگذارید:

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.