مبحث چهارم مبانی سبک زندگی اسلامی ” هستی شناسی “

عالم هستی و هستی شناسی

دومین نشست پس از ماه صفر در تاریخ ۱۳آذر ۹۸ در مسجد وحدت تشکیل شد .در این جلسه به مبحث چهارم سبک زندگی , تحت عنوان هستی شناسی مورد ارزیابی قرار گرفت.

بیان مسئله

چیستی و چگونگی وجود
حضرت امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: «رَحِمَ الله امْرَاً عَرِفَ مِنْ اَیْنَ و فی اَیْنَ وَ اِلی اَیْنَ» خدا رحمت کند آن کسی را که بداند از کجا آمده، برای چه آمده و به کجا می‌رود روزها فکر من این است و همه شب سخنم که چرا غافل از احوال دل خویشتنم ز کجا آمده ام آمدنم بهر چه بود به کجا میروم آخر ننمایی وطنم مرغ باغ ملکوتم نِیم از عالم خاک چند روزی قفسی ساخته اند از بدنم حمد و سپاس مخصوص رب جهانیان است : خداوند میخواهد خود را معرفی بفرماید از طریق ربوبیت عالمیان و ساکنان عوالم معرفی میفرماید. بسیار باید در این نکته دقت کرد . اهمیت شناخت عوالم در این است که بفهمیم خدای متعال چه جهانی خلق کرده است و واقعیت هستی را بهتر درک کنیم. به جهان و هستی همانگونه بنگریم که هست.
از طرفی شک نداریم اشرف مخلوقات ، انسان است. حال این انسان با آن جهان آیا ارتباط وجودی خاصی دارد؟

سوال اصلی

سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که نقشه ی عوالم هستی چیست؟ و انسان به ما هو انسان در این عوالم چه جایگاهی دارد؟ و چه مسیری برای حرکت پیش روی اوست؟

سؤال های فرعی

الف) خواص هر عالَم چیست؟

ب) نحوه ی ارتباط هر عالَم با عالَم بالاتر و پایین تر خود چگونه است؟

ج) انسان دارای چه ابعاد و بطونی است؟

د) چند نوع دسته بندی برای عوالم صورت گرفته است؟

ه) قوس صعود و قوس نزول به چه صورت است؟

عالم هستی

جهان هستی

مجموعه است به هم پیوسته از واقعیت های بس گوناگون و عوالم متعدد، موثر ازهم ، با موجوداتی متنوع که انسان بخشی از آنست که هیچ تردیدی در اصل آن وجود ندارد.

عوالم هستی در قران

خلق ____ امر

أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَکَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ        اعراف / ۵۴

یُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ یَعْرُجُ إِلَیْهِ فِی یَوْمٍ کَانَ مِقْدَارُهُ أَلْفَ سَنَهٍ مِمَّا تَعُدُّونَ        سجده / ۵

وَیَسْأَلُونَکَ عَنِ الرُّوحِ ۖ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّی وَمَا أُوتِیتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِیلًا          اسراء / ۸۵

ملک ___ ملکوت

فَسُبْحَانَ الَّذِی بِیَدِهِ مَلَکُوتُ کُلِّ شَیْءٍ وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ       یس /۸۳

وَلِلَّهِ مُلْکُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ       آل عمران/۱۸۹

۱-عالم عقل (ملکوت اعلی،امر)

عالم عقل   ـ  جبروت  ـ  ارواح

این عالم از آثار ماده مثل حرکت زمان، مکان ، کیفیت و کمیت , منزه است ـ تقدم وجود برتمام عوالم خلقت دارد و برتمام عوالم حقیقت احاطه داشته و علت آنهاست. این عالم عالم مجردات است.

۲-عالم مثال (ملکوت سفلی،امر)

عالم مثال ـ برزخ ـ خیال ـ منفصل

این عالم از ماده و برخی آثار ماده مثل حرکت ، زمان ، مکان و انفعال منزه است برخی از آثار ماده مثل کیفیت و کمیت در آن وجود دارد. برخلاف عالم عقل موجودات آن دارای ، شکل ، رنگ ، اندازه وامثال این مقولات است .این عالم ضعیف تر از عالم عقل و معلول آن و قوی ترازعالم بعد (ماده) بوده و برآن احاطه دارد.این عالم به اعتبارسیرنزولی موجودات مادی،در روند پیدایش و سیر صعودی آنها در بازگشت به مبدابه دو قسمت برزخ نزولی و صعودی تقسیم می شود.

۳-عالم ماده (ملک ، خلق)

عالم ماده – طبیعت  

این عالم همان عالمی است که درآن زیست می کنیم ، بارزترین مشخصه این عالم ، زمان و حرکت است که خصوصیتی ذاتی اوست. حرکت یعنی خروج تدریجی جسم از حالت بالقوه به حالت بالفعل و زمان عبارتست از مقدار حرکت. این عالم از حیث وجودی ، ضعیف ترین عالم است موجودات این عالم در اثر حرکت جوهری به سوی مجرد شدن می روند ودرواقع مرگ موجودات این عالم همان لحظه رسیدن آنها به تجرد برزخی است. نسبت باطن به ظاهر مثل نسبت معنی به کلمه است. حکما با اقتباس از آیات قرآن ،عالم عقول و عالم مثال را عالم امر وعالم ماده را عالم (خلق) می گویند.

۴-عالم ذر

وَإِذْ أَخَذَ رَبُّکَ مِنْ بَنِی آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ ۖ قَالُوا بَلَىٰ ۛ شَهِدْنَا ۛ أَنْ تَقُولُوا یَوْمَ الْقِیَامَهِ إِنَّا کُنَّا عَنْ هَٰذَا غَافِلِینَ                                              اعراف / ۱۷۲

و پروردگار تو از پشت بنى‌آدم فرزندانشان را بیرون آورد. و آنان را بر خودشان گواه گرفت و پرسید: آیا من پروردگارتان نیستم؟ گفتند: آرى، گواهى مى‌دهیم. تا در روز قیامت نگویید که ما از آن بى‌خبر بودیم.

مفسران و متکلمان این آیه را به کمک برخی روایات دلیل عام ذر می دانند. برخی مفسرین گفتند: مراد ظهور ارواح فرزندان آدم است در نشأه ذرّ و عالم روح و گواهی آنها به نور تجرّد و شهود به توحید خدا و ربّانیت او در عوالم ملک و ملکوت.امام حسین در دعای عرفه می فرماید : خدایا وجودم را با نعمت آغاز کردی ، پیش از آنکه موجودی قابل ذکر باشم ، و مرا از خاک پدیدآوردی سپس در میان صلبها جایم دادی که از حوادث زمانه و رفت و آمد روزگار و سالها ایمنی بخشیدی همواره کوچ کننده بودم از صلبی به رحمی، در گذشته از ایام و قرنها ی پیشینی ، از باب رأفت و لطف و احسانی که به من داشتی مرا در حکومت پیشوایان کفر، آنان که پیمانت را شکستند و پیامبرانت را تکذیب کردند بدنیا نیاوردی …. در نتیجه وجودم را پدید آوردی ازنطفه ریخته شده و در تاریکیهای سه گانه میان گوشت وپوست جایم دادی.

 

در جلسه بعد به موضوع مبحث عالم برزخ پرداخته شد

این مطلب را با آن ها که دوستشان دارید به اشتراک بگذارید:

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.